پله پله تا ملاقات خدا

اسدالله جعفری

اکنون که ماه شعبان ماه مناجات وملاقات با یگانه معبود بی بود ونبود است ودرهای آسمان برروی کبوتران حرم باز شده تا بال نیاز گشایند وبر تارک قاف وصال آشیان گزینند وبرماسوی پرافشانند.
آری اکنون ماه شعبان است وعطرمناجات شعبانیه در کوهستان فطرت ودر آسمان عاشقی ودر جهان وصل وفصل پیچیده وملائک به در میخانه آمده اند:
دوش دیدم که ملائک درمیخانه زدند
گل آدم بسرشتند وبه پیمانه زدند
ساکنان حرم وسر عفاف ملکوت
با منی راه نشین باده مستانه زدند
وماه رمضان فصل شیدایی ودست افشانی کوی نشینان یار در پیش است ومعراج دیگر آغاز می شود وحدیث قاب قوسین اوادنا تکرار می گردد.
دراین ایام عروج وصعود به جهان برین ومتعالی،می خواهم کتابی از عارف بزرگ دوران وعالم ربانی وزاهد مجاهد، علامه امام محقق خراسانی را ، به دوستان معرفی کنم تا در پرتو آن وبه برکت انفاس قدسیه مؤلف پارسایش ،پله پله تا ملاقات خدا عروج وصعود کنیم.
این کتاب نامش «ایمان یااصول سعادت» وقسمت اول از کتاب گرانسنگ «سلم الصعود الی منتهی المقصود» یعنی نردبان ترقی به کمال برین ومقصود نهایی می باشد که به زبان شیرین فارسی نگارش یافته است .
این اثرگرانسنگ در حوزه علمیه نجف اشرف دانشگاه بزرگ جهان تشیع نوشته شده وبه قطع رقعی و344صفحه در مطبعه النعمان –النجف الاشرف وبدن تاریخ نشربه چاپ رسیده است.
همانطور که ازنامش پیداست این کتاب یک کتاب اخلاقی در حوزه دینی وآموزه های اخلاق دینی می باشد.
چنان که خوانندگان عزیز می دانند اخلاق به دوبخش اخلاق نظری وعملی تقسیم می شود که گاه از بخش نظری اخلاق با تعبیر فلسفه اخلاق یاد می شود وبه بخش اخلاق عملی اخلاق دستوری هم اطلاق می گردد.
علامه محقق خراسانی کتاب «سلم الصعود» را در سه قسمت نوشته بوده ویا قصد نوشتن آن را داشته است که بخش های آن کتاب عبارت بوده از:
قسمت اول «ایمان یا اصول سعادت»
قسمت دوم«سموم قتاله»
قسمت سوم«اخلاق رفیعه»
اما این کتاب که ماآن را به خوانندگان عزیز معرفی می کنیم بخش اول از کتاب «سلم الصعود» علامه محقق است، و در باره ایمان ،تدوین وتألیف شده است ودارای شش فصل می باشد این کتاب نه اخلاق دستوری صرف است تا راه ورسم منزل ها باشد ونه فلسفه اخلاق تا به هستی وچیستی گزاره های اخلاق بپردازد.
کتاب مورد نظردر شش فصل سامان یافته است.اما نویسنده بزرگوارش علی رغم عنوان کتاب که (ایمان یا اصول سعادت) باشدبه تعریف ماهوی ایمان وسعادت نپرداخته است بلکه به نمود هایی از عمل مؤمنان پرداخته ودر حقیقت تاریخ ظهور وبروز ایمان در حیات مؤمنان می باشد وبه تعبیر دیگر پدیدار شناسی ایمان است بدون آن که به چیستی ماهوی ایمان پرداخته باشد.
برای همین است که این کتاب در عین حال که یک کتاب اخلاقی است یک دوره مختصر تاریخ اسلام نیز می باشد وجلوه های ازایمان را در میدان های نبرد صدر اسلام گزارش داده است.لذا این کتاب علی رغم حجم ظاهری خود یک دوره تاریخ اسلام وتشیع است.
علامه خراسانی فصل اول را به تعریف نقلی ایمان از دیدگاه قرآن وسنت اختصاص داده است ودر همین فصل راجع به علم وارزش علم هم سخن گفته وعلم را زیر بنای ایمان دانسته وایمان را سرچشمه فضائل اخلاقی وسعادت را دست یابی به اخلاق تعریف نموده ودر تبیین وشرح گفته هایش آیات قرآن وروایات نبوی وعلوی را گرد آورده وشرح وبسط کمی داده است.
در فصل دوم راجع به اخلاق وغرایز وچگونگی تهذیب آن سخن گفته است ودر این فصل نیز از روایت وتاریخ بهره فراوان برده وبه شرینی کتاب افزوده به گونه ی که ناخودآگاه وبطور غریزی خواننده را به ادامه ی خواندن کتاب تشویق وترغیب می کند.
از فصل سوم ببعد وارد بحث های تاریخی ایمان می شود وجلوه هایی از ایمان یاران رسول خدا را در رویارویی با کفار وپیش آمد های فتنه انگیز ، با نثربسیار روان وهمه فهم وشرین وجذاب ودر عین حال مختصر ودقیق وصادقانه وبدور از حب وبغض های دینی ومذهبی واسطوره سازی های ذهنی وتحلیلات جانب دارانه گزارش می دهد وهمین ویژگی قلمی استاد خراسانی است که این فصل های آخر را خواندنی تر می کند ودایره المعارفی از پدیده ایمان را به خواننده عرضه می دارد .
علامه محقق خراسانی در جای جای از فصول کتاب به نقد بعضی از روایات وگزارش های تاریخی می پردازد وبسیار عالمانه ومنصفانه نقد علمی وبی غرضانه می کند که نشان از تتبع وتحقیق وتدقیق امام خراسانی در حوزه های حدیث،رجال،تاریخ،تفسیر وادبیات دارد.
این کتاب برای عموم خوانندگان عزیز(درگروه های سنی وعلمی مختلف ) قابل استفاده است چون نثرش نثر ساده وروان وبدور از اصطلاحات پیچیده علمی می باشد ودر گزارش های تاریخی هم بسیار روان ودقیق ودر عین حال گویا ورسا گزارش داده است که خوانندگان عزیز مجبور نیستند برای درست فهمیدن اصل متن به منابع اصلی مراجعه کنند.
از ویژگی های بارز این کتاب این است که خواننده احساس نمی کند که نویسنده اش درصدد القاءاندیشه ی خاص وباوردینی ویژه ای است.بلکه خواننده احساس می کند که نویسنده یافته های تاریخی خودراازپدیده های ایمان بدون غرور علمی وحقانیت دینی به او عرضه داشته است تا خواننده خودش خود در یافته هایش به قضاوت بنیشند.
لذا همین ویژگی کتاب ونثر روان وهمه فهم بودن وعاری از تکلف آن، خواننده عاشق کمال ودانایی را مجذوب خود می کند ودر جهان پررمز وراز تاریخ واخلاق برین مردان وارسته ازجان وجهان سیر می دهد.
خدا به مؤلف پارسا وخوانندگان عزیز وبزرگوارش حلاوت دانستن ومطالعه را عطافرمایند.